ويلم فلور ( مترجم : ابو القاسم سرى )

159

اشرف افغان بر تختگاه اصفهان ( به روايت شاهدان هلندى ) ( فارسي )

اوضاع هرمز در سالهاى 1729 - 1728 دوران پس از گريز زاهد علىخان تا پايان سلطهء افغانان در بندرعباس را اوضاع هرمز تحت الشعاع خود قرار داد . اين وضع ناشى از آزار روز افزونى بود كه پس از سال 1722 شركت‌هاى اروپائى آماج آن بودند . هر دو شركت هلند و انگليس بر آن بودند كه از ساكنان عرب نواحى ساحلى تقليد كنند و به هنگام بالا گرفتن ستم خداوندگاران ايرانى از زير بار ستم شانه خالى كرده به ساحل جنوبى خليج فارس بروند . در بندرعباس مىبينيم كه انگليسيان به قشم و لار و هلنديان به هرمز چشم طمع دوخته‌اند ، بديهى است كه اين دو شركت با يكديگر همكارى نكرده بلكه مىكوشيدند تا آنجا كه ممكن است ديگرى را از رسيدن به اهدافش بازدارند . هلنديان در 1727 دربارهء نقل مكان خودشان به هرمز به تفكر پرداختند . اتلام در 16 ژوئن 1727 مستقيما نامه‌اى به مدير شركت هلند در آمستردام نوشت و پيشنهاد نقل مكان را مطرح كرد . او به باتاويا در اين باره خبرى نداد زيرا باتاويا اين نقل مكان را نپسنديده او را سرزنش كرده بود اما چون مديران آمستردام اين پيشنهاد را دريافت كرده بودند باتاويا منتظر ماند تا ببيند تصميم مديران چه خواهد بود كه آشكارا به همان شيوه‌اى بود كه اتلام طرح كرده بود . اساس طرح اتلام پول هنگفتى بود كه شركت هند خاورى هلند به شاه سلطان حسين وام داده بود و پولى كه محمود شاه اخاذى كرده بود . اتلام استدلال